Türkiye

Sosyal medya nasıl darbeye direnişin aracı oldu?

15 Temmuz darbe girişimi sırasında sosyal medya sitelerine 22:50'den itibaren iki saat boyunca erişim kısıtlandı. Günde ortalama 6 milyona yakın Türkçe tweetin atıldığı Twitter'da erişimin saat 01:00'in ardından normale dönmesiyle 16 Temmuz'da toplam 18 milyon 666 bin tweet paylaşıldı. Çevrimiçi platformlar üzerinden gerçekleştirilen çağrılar, yapılan haberler ve canlı yayınlar ile sağlanan bilgi akışı, darbe girişiminin başarısızlıkla sonuçlanmasında önemli rol oynadı.

Konular: Türkiye
[Görsel Kaynağı: Facebook Live]

Türkiye’deki internet kullanıcıları, ‘boğma’ anlamına gelen ‘throttling’ kavramı ile ilk kez, 10 Ekim 2015'te Ankara’daki Barış Mitingi’ne yönelik bombalı saldırıyla tanıştı.

Sultanahmet saldırısı dışında, Ankara ve İstanbul’da gerçekleştirilen diğer bombalı saldırıların ardından kullanıcılar, başta Twitter ve Facebook olmak üzere sosyal medya sitelerine erişmekte 36 saate kadar zorluk yaşadı.

Darbe girişiminin hemen ardından sosyal medyaya erişilemedi

15 Temmuz Cuma, 22:00 sularında Ankara ve İstanbul’da başlayan askeri hareketliliğin bir darbe girişimi olduğunun anlaşılmasından kısa süre sonra internet kullanıcıları; herhangi bir mahkeme kararı olmamasına rağmen Twitter, Facebook ve YouTube’a erişemedi.

Türkiye’de internet erişimiyle ilgili yaşanan engellemeler ve sıkıntıları özel bir yazılım aracılığıyla ölçmek üzere hayata geçirilen ‘Turkey Blocks', 22:50'den itibaren bu üç sosyal medya platformuna erişimin engellendiğini duyurdu.

Twitter, kullanıcılardan gelen erişim şikayetleri üzerine resmi hesabından saat 00:53'te Türkçe ve İngilizce tweetler atarak, “Kasıtlı olarak hizmetimizin ülke çapında yavaşlatıldığından şüpheleniyoruz” yazdı. Facebook, konuyla ilgili herhangi bir açıklama yapmazken ABD’nin Fortune dergisine konuşan YouTube sözcüsü, “YouTube’a Türkiye’den erişilemediği yönündeki haberlerin farkında olsak da sistemlerimiz normal şekilde çalışıyor görünüyor’’ dedi. 

Uzmanlara göre, erişim problemi, Türkiye’ye yönelik bombalı saldırıların ardından olduğu gibi, servis sağlayıcılarının sosyal medya sitelerinin belirli IP’lerdeki sunucularına erişimi teknik olarak daraltmasından kaynaklandı.

‘Turkey Blocks’un verilerine göre sosyal medyaya erişim, 2 saat boyunca kısıtlandı.

Haber ajansı Reuters, popüler VPN servisi Hotspot Shield’ın Türkiye’den indirilme sayısının, darbe girişiminin anlaşılmasının ardından geçen bu iki saatlik süreçte yüzde 300 oranında arttığını yazdı.

16 Temmuz 00:13'te darbe girişiminde bulunan askerler, TRT spikeri Tijen Karaç’a silah zoruyla darbe bildirisi okuttu. Darbe bildirisi, aynı saatlerde Türk Silahlı Kuvvetleri’nin resmi internet sitesinde de yayınlandı. Bu saatlerde sosyal medyaya erişim hâlâ sağlanamıyordu.

[Görsel Kaynağı: CNN Türk ekran görüntüsü]

TRT’de darbe bildirisinin okutulmasından 17 dakika sonra, saat 00:30'da CNN Türk’e internet üzerinden FaceTime aracılığıyla canlı bağlanan Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın görüntüsü, gazeteci Hande Fırat tarafından akıllı telefon aracılığıyla ekrana yansıtıldı. Hemen ardından Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın kişisel ve Cumhurbaşkanlığı’nın resmi Twitter ve Facebook hesaplarından darbeye karşı direniş çağrıları tekrarlandı.

Başbakanlık’ın resmi Twitter hesabı da oldukça aktif şekilde faaliyetteydi. Başbakan Yıldırım’ın çağrılarının yanı sıra, muhalefet partisi liderleri ile darbe girişiminin ordunun emir komuta zinciri dışında gerçekleştirildiğini ifade eden komutanların açıklamaları Başbakanlık’ın resmi Twitter hesabından duyuruldu. 

Başbakan Binali Yıldırım, 16 Temmuz Cumartesi 09:22'de Twitter’da paylaştığı bir video ile, olay tamamen sona erinceye kadar meydanları terk terk etmeme çağrısı yaptı.

#DarbeyeHayır

01:00 itibarıyla erişimin normale döndüğü sosyal medya platformlarında haber organizasyonları; operasyonlar, gözaltılar ile ilgili gelişmeleri ve yetkililerden gelen açıklamaları sorunsuz şekilde aktarmaya devam etti. 

Haber organizasyonlarının yanı sıra darbe girişime karşı çıkmak için meydanlara çıkanlar, Facebook ve Periscope üzerinden canlı yayınlar ile ülke genelindeki durumu anlık olarak aktardı. 

[Görsel Kaynağı: Facebook Live]

Twitter’da 15 Temmuz’da başta #DarbeyeHayır etiketi olmak üzere onlarca etikette darbe karşıtı tweetler atıldı. 16 Temmuz’da meydanlarda toplanan darbe karşıtları, #MilletçeMeydanlardayız etiketi altında organize oldu.

Devlet kurumlarının, sosyal medya platformlarını aktif şekilde kullanması, darbe girişiminin başarısızlıkla sonuçlanmasında önemli rol oynadı.

34 milyondan fazla tweet atıldı 

Sosyal medya ölçme, analiz ve araştırma hizmetleri veren Somera’nın Al Jazeera Türk ile paylaştığı verilere göre 16 Temmuz’da atılan tweet sayısı yüzde 223 arttı. 15 Temmuz 17 Temmuz tarihleri arasında toplam 34 milyon 818 bin 329 tweet atıldı Bu tweetler 15 milyar erişime ulaştı. 8–14 Temmuz tarihleri arasında atılan ortalama tweet sayısı 5 milyon 773 bindi.

[Görsel Kaynağı: Somera]

TRT Haber en etkili hesap oldu

Ekranlarında darbe bildirisi okutulan TRT’nin Twitter hesabı, sosyal medyanın en etkili hesabı oldu. 

[Görsel Kaynağı: Somera]

15 Temmuz’u 16 Temmuz’a bağlayan gece Twitter’da en çok konuşulan başlıklar şunlardı: 

[Görsel Kaynağı: Somera]

Erdoğan’ın çağrısı karşılık buldu 

İstanbul’da köprülerin kapatılmasıyla birlikte, 22:00'den itibaren artış gözlemlenen Twitter’daki konuşma hacmi, Erdoğan’ın açıklamasının ardından en yüksek seviyeye ulaştı.

[Görsel Kaynağı: Somera]

Cumhurbaşkanlığı ve İçişleri Bakanlığı, darbe girişiminin ‘püskürtülmesinin’ ardından 18 Temmuz 08:00'de sosyal medyada artan dezenformasyonlara karşı da bir uyarı mesajı yayınladı. 

Kaynak: Al Jazeera 

Yorumlar

Bu sitede yer alan içerikler sadece genel bilgilendirme amacı ile sunulmuştur. Yorumlarınızı kendi özgür iradeniz ile yayınlanmakta olup; bununla ilgili her türlü dolaylı ve doğrudan sorumluluğu tek başınıza üstlenmektesiniz. Böylelikle, Topluluk Kuralları ve Kullanım Koşulları'na uygun olarak, yorumlarınızı kullanmak, yeniden kullanmak, silmek veya yayınlamak üzere tarafımıza geri alınamaz, herhangi bir kısıtlamaya tabi olmayan (format, platform, süre sınırlaması da dahil, ancak bunlarla sınırlı olmamak kaydıyla) ve dünya genelinde geçerli olan ücretsiz bir lisans hakkı vermektesiniz.
;